گردشگری و موسیقی|پیوند گردشگری با موسیقی

گردشگری و موسیقی|پیوند گردشگری با موسیقی

98/04/19        site-admin       مجله ی گردشگری

متن اخبار:  پیوند گردشگری و موسیقی در سالهای اخیر آنچنان قوی و جداناشدنی شده است که به راحتی نمی‌توان گفت موسیقی جاذبه‌ای برای گردشگری است یا یکی از ملزومات سفر برای مقاصد است. همه گردشگران از شنیدن موسیقی لذت می‌برند

پیوند گردشگری و موسیقی در سالهای اخیر آنچنان قوی و جداناشدنی شده است که به راحتی نمی‌توان گفت موسیقی جاذبه‌ای برای گردشگری است یا یکی از ملزومات سفر برای مقاصد است. همه گردشگران از شنیدن موسیقی لذت می‌برند، اما اینکه تا چه حد موسیقی یک مقصد به عنوان کالای فرهنگی می‌تواند قابل ارائه به گردشگران باشد موضوع مورد بحث ما در این کتاب است. نگارنده بر حسب تجربه به این نتیجه رسیده است که هنگامی که یک برنامه موسیقی در برنامه سفر مسافران دیده می‌شود به بی بدیل‌ترین و به یاد ماندنی‌ترین بخش سفر آنها تبدیل می‌شود. به ویژه در زمانی که لذت شنیدن موسیقی با اصالت آن و همسازی با مکانی اصیل و فرهنگی را داشته باشد. در واقع می‌توان گفت که موسیقی یکی از قوی‌ترین ابزارهایی است که به گردشگری کمک می‌کند تا به هنر خاطره سازی در ذهن گردشگران تبدیل شود. حال آنکه در دو قسمت عمده گردشگران از موسیقی به عنوان یک کالای فرهنگی استفاده می‌کنند. گردشگرانی که صرف برای استفاده از موسیقی و مصرف این کالای فرهنگی به یک مقصد سفر می‌کنند و دوم افرادی که موسیقی یکی از برنامه‌های سفر آنهاست و نه هدف اصلی، که در بخش‌های بعد درباره مفصل‌تر بحث خواهد شد.

افزون بر این‌ها، موسیقی در سطح جهان به عنوان یک بخش اساسی از تجلیات فرهنگی و سبک زندگی شناخته می‌شود. تا جایی که گردشگران به طور کلیشه‌ای انتظار دارند که تجربه حضورشان در مکان‌های فرهنگی، با موسیقی خاصی همراهی شود. (دانیل، ۱۹۹۵) صنعت گردشگری از این موضوع در تبلیغات خود و در ارائه معرفهایی معتبر برای تفریحگاهها و مناطق هدف استفاده می‌کند. این همراهی و ملازمت، بخشی از یک سیستم وسیع از معرفهای سطح زندگی و وضع رفاهی نیز به شمار می‌رود که در آن، سلیقه‌های موسیقایی بر اساس سیستمهای کارشناسی طبقه بندی می‌شود و سطح، وضع و سبک زندگی منطقه مربوطه را تعیین می‌کند. پژوهش پیشگامانه پائول ۱۹۹۸ قدرت ظریف موسیقی در ارائه پیام‌هایی درباره گردشگری از طریق شعر و تصویر را تجزیه و تحلیل کرده است. او نشان می‌دهد که چگونه موسیقی پاپ در دهه ۱۹۶۰، ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ مدلهایی را برای گردشگری جوانان، و به طور خاص برای گروه‌های سنی و جنسیتی ارائه کرد که به آنها اجازه بازدید از مقصدهای جدید در چارچوب فرهنگی گردشگری جایگزین را می‌داد. (قلیچ خانی، ۱۳۹۴)

موسیقی و انواع گردشگری

در این قسمت قصد داریم پیش از ورود به مباحث اصلی گردشگری موسیقی فضایی کلی از ارتباط دوطرفه گردشگری و موسیقی در انواع مختلف گردشگری را بررسی نماییم.

گردشگری فرهنگی

موسیقی عامل پیوند دهنده فرهنگها و زبانی جهانی است. فهم و درک موسیقی ورای هر فرهنگ و زبانی برای همگان میسر است. هرچند گاهی نا آشنا بودن با موسیقی باعث عدم درک آن شده ولی برقراری ارتباط با سایر فرهنگها برای آن ممکن است. از این رو می‌توان از موسیقی به عنوان یکی از پایه‌های اصلی و مهم گردشگری فرهنگی یاد کرد. چه در بخش زیبایی شناسی و یادمانی و چه در بخش رویدادهای فرهنگی موسیقی یکی از اصلی‌ترین جاذبه‌های فرهنگی جهت جذب گردشگر است.

گردشگری موسیقی

وجود جاذبه گردشگری اولین شرط حضور گردشگر در یک منطقه است. انواع جاذبه‌ها باعث پدید آمدن انواع گردشگری شده است. در گردشگری موسیقی تنها جاذبه‌ای می‌تواند گردشگر جذب کند موسیقی و تمامی فعالیتهای مربوط به موسیقی است. گردشگری موسیقی بر پایه جذابیت‌های فراوان موسیقی هر منطقه با کشور و فعالیتها و رویدادهای مربوط به آن شکل می‌گیرد. بنابر این موسیقی در پیدایش این نوع گردشگری محوری‌ترین و اصلی‌ترین نقش را بازی می‌کند.

گردشگری درمانی

موسیقی درمانی یکی از این نقشهاست که امروزه پس از انجام تحقیقات فراوان این نتیجه حاصل شده است که می‌تواند نقش بسزایی در درمان داشته باشد. موسیقی است که امروزه علاوه بر اجرای آن در سالن‌های بزرگ کنسرت و در مؤسسات روان پزشکی و روان درمانی نیز به عنوان عاملی آرام بخش و شفابخش از آن استفاده می‌شود. این همان هنری است که در اکثر موارد، به ویژه هنر سینما و تأتر را به منظور تکامل بخشیدن همراهی می‌کند، در حالی که موسیقی به تنهایی و بدون کمک سایر هنرها نیز می‌تواند خستگی‌های جسمی و روحی افراد را بزداید و فعالیتهای آنها را ثمر بخش‌تر کند.

گردشگری ورزشی

برگزاری مسابقات و رویدادهای ورزشی و جذب گردشگران ورزشی هرساله قسمت عظیمی از گردشگری بین الملل را در بر می‌گیرد. هرچند هدف اصلی از این رویدادها تماشا و یا شرکت در مسابقات ورزشی است اما برگزاری مراسم جانبی و مراسم فرهنگی هنری در حاشیه این رقابت‌ها یکی از جذابیت‌های خاص این مسابقات است. لازم به ذکر است که برگزاری مراسم افتتاحیه اختتامیه هر رویداد عظیم ورزشی مانند المپیک آن چنان جاذبه‌ای ایجاد کرده که از ماهها قبل برای حضور در چنین مسابقه‌ای بلیط رزرو می‌کنند و طبیعی است که موسیقی و به ویژه موسیقی ملی هر کشوری نقشی اصلی در برگزاری این مراسم بازی می‌کند. البته اینها جدای از ورزشهای هستند که اجرای موسیقی عامل اصلی انجام این ورزشها است.

طبیعت گردی

آوای طبیعی موسیقی در طبیعت را اولی‌ترین اصوات موسیقی می‌نامند. این اصوات طبیعی جزئی از جذابیت‌های بی نظیر طبیعت برای هر طبیعت گردی است. اجرای موسیقی در طبیعت هم چند سالی است که یکی از جاذبه‌های طبیعت گردی شده و طبیعت گردان را برای تماشا و لذت بردن از مجموعه آثار طبیعی و موسیقی به نقاط مختلفی جذب می‌کند. این پدیده نیز با رعایت اصول طبیعت گردی یکی از پدیده‌های زیبایی شناختی است که بسیاری از اهداف گردشگری را پوشش می‌دهد و به عنوان مثال خانه موسیقی ایران هر ساله جشنی با عنوان موسیقی و طبیعت در یکی از مناطق طبیعی برگزار می‌کند که به پیوند هرچه بیشتر موسیقی و طبیعت می‌انجامد.

گردشگری روستایی

 موسیقی غنی و بکر روستاها را می‌توان جاذبه‌ای منحصر به فرد در جذب گردشگری روستایی دانست. هر چند که بافت قدیمی و شیوه زندگی روستاییان جاذبه خاصی برای هر گردشگر دارد

اما نمی‌توان منکر این موضوع بود که برگزاری مراسم آئینی و آداب و رسوم هر منطقه‌ای بدون لحاظ کردن موسیقی امری امکان ناپذیر است. به تنوع اقوام و فرهنگ‌ها در ایران می‌توان لحن و ساز در موسیقی هر یک یافت. روستاها یکی از مناطق اصلی اجرای آئین اصیل هر قوم است که از دسترس تغییر تا حدی به دور مانده است.

گردشگری شهری

همان گونه که بیان گردید گردشگری در چارچوب الگوهای فضایی خاصی عمل می‌کند. یکی از این الگوهای فضایی گردشگری شهری است. نواحی شهری به علت آنکه جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی بسیار زیادی دارند غالباً مقاصد گردشگری مهمی محسوب می‌گردند. شهرهای معمولاً جاذبه‌های متنوع و بزرگی شامل موزه ها، بناهای یادبود، تئاترها، استادیوم‌های ورزشی، پارکها، شهربازی، مراکز خرید، مناطقی با معماری تاریخی و مکانهایی مربوط به حوادث مهم با افراد مشهور دارا بوده که این خود گردشگران بسیاری را جذب می‌کند. (تیمونی، ۱۹۹۵: ۶۳) برگزاری کنسرت‌ها و جشنواره‌های موسیقی در مناطق شهری و معمولاً در مناطقی که پیشتر ذکر شد اتفاق می‌افتد. در ایران که هنوز سالن‌های استاندارد جهت برگزاری موسیقی به تعداد کافی موجود نیست، معمولاً اگر کنسرتی برگزار شود از سالن های سینما، استادیوم‌های ورزشی و سالن‌های چند منظوره استفاده می‌شود. به هر حال اگر این مراسم موسیقی در سالن‌های مخصوص یا در مراکز دیگری برگزار شود این اتفاق در مناطق شهری افتاده و نقش بسزایی در گردشگری شهری دارد.

گردشگری رویدادها

همان طور که آمد گردشگری انواع مختلفی دارد و یکی از آنها که به تازگی وارد ادبیات علم گردشگری شده است گردشگری مبتنی بر رویدادها ست. در این نوع گردشگری با برگزاری مراسم جشنواره‌ها و مسابقات گردشگران را در ایام مختلف سال به مقصد مورد نظر جذب می‌کنند. رویدادهای فرهنگی - هنری هم که قسمت عمده‌ای از مراسم و رویدادها را در ایران شامل می‌شود جزئی از این نوع گردشگری هستند. فعالیتها و رویدادهای هنری همچون نمایشگاههای عکس، کنسرتها و جشنواره‌های موسیقی جشنواره‌های فیلم و غیره از این دسته‌اند. عامل موسیقی در برگزاری و برپایی جشنواره‌های موسیقی و غیر موسیقی به ویژه در ایران به علت تنوع و تعدد آن در ساز و لحن یکی از عوامل اصلی رونق گردشگری رویدادها است.

 

گردشگری موسیقی و گردشگر موسیقی

در تعریف گردشگری موسیقی می‌توان آن را عمل بازدید از یک شهر یا منطقه به منظور و با هدف اصلی تماشا و شرکت در جشنواره‌ها و کنسرت‌های موسیقی و فرهنگی و با تجربه موسیقی آن مقصد تعریف نمود. گردشگر موسیقی نیز شخصی است که مبادرت به سفر داخلی یا بین المللی به منظور شرکت کردن در یک رویداد موسیقی (اغلب به عنوان تماشاگر) و یا بازدید از مقصد برای تجربه کردن آئین‌های موسیقی و محلی، شرکت در رویدادها و یا بازدید از سایت‌ها و موزه‌های مرتبط با موسیقی می‌ورزد. پیش‌تر تعاریفی از گردشگری هنری و گردشگری فرهنگی ارائه شد. در شکل ۲-۱ ارتباط این سه نوع گردشگری بیشتر مشخص شده است.

با توجه به تعاریف فوق گردشگران موسیقی را می‌توان به دو دسته دیگر نیز تقسیم کرد: ۱افرادی که برای شرکت در کنسرت یا جشنواره‌های موسیقی به منطقه‌ای دیگر سفر می‌کنند. ۲- افرادی که به منظور شنیدن موسیقی محلی و دیدن مراسم آئینی مرتبط با موسیقی، در یک کلام تجربه موسیقی مقصد به منطقه خاصی سفر می‌کنند. البته هیوگز (۲۰۰۰) تعریفی از گردشگر هنری ارائه می‌دهد که می‌توان آن را به گردشگر موسیقی نیز بسط داد.

بر اساس نوشته‌های هیوگز، گردشگر هنر محور، فردی است که برای دیدن یک اجرای ویژه هنری، تصمیم به مسافرت می‌گیرد. گردشگر غیرهنری نیز کسی است که برای اهداف دیگری غیر از هنر سفر می‌کند ولی به عنوان بخشی از سفر، اجراهای هنری را نیز تجربه می‌کند. گردشگران هنر محور خود به دو دسته مجزا پخش می‌شوند: گردشگران کاملاً هنرگرا که قبلاً از سفر تصمیم گرفته‌اند در یک اجرای هنری شرکت کنند و گردشگران هنر گرای چند هدفه که برای آنها شرکت کردن در یک اجرای هنری به اندازه سایر دلایل سفر اهمیت دارد. گردشگران غیرهنری نیز به دو دسته قابل تقسیم هستند: ۱) گردشگران هنر گرای حاشیه‌ای که برای آنها دیدار از یک اجرای هنری جزء دلایل ثانویه بازدید است و ۲) گردشگران هنر گرای تصادفی که بعد از ورود به مقصد تصمیم می‌گیرند تا از یک اجرای هنری دیدن کنند ولی این امر بخشی از تصمیم اولیه آنها برای بازدید نبوده است. این طبقه بندی به افراد فعال در گردشگری هنری کمک می‌کند تا انگیزه‌های پیچیده و فرایندهای تصمیم گیری گردشگران هنری را درک کنند. این شناخت به سازمان‌های فعال در این حوزه نیز کمک می‌کند تا محصولات مناسبی را طراحی کرده و تلاش‌های بازاریابی خود را هدفمند سازند. (اسمیت، 1391: 7-8)




همان گونه که در بالا تعریف شده گردشگری هنری گروههای نسبتا کوچک ولی پرخرج گردشگران را به خود جذب می‌کند و شیوه‌ای با اعتبار برای ترویج و توسعه گردشگری در بسیاری از مناطق و مقاصد تلقی می‌شود. با این حال شرکت کنندگان از سایر اشکال هنری که باعث بهبود تجربه بازدید آنها می‌شود نیز لذت می‌برند: «هنرهای متعالی غالبا مخاطبانی را جذب می‌کنند که انگیزه آنها از حضور در چنین اجراهایی تاحدی ارزش‌های منزلتی یا جایگاه اجتماعی این گونه اجراها است. این حالت را با شعف واقعی و خود جوشی مقایسه کنید که تماشاگران و شرکت کنندگان در یک جشنواره، کارناوال و یا کنسرت را که تجربه می‌کنند و ان جاست که مشخص می‌شود چرا تعداد خاصی از رویدادهای هنری، در میان گردشگران طرفداران بسیاری دارند (اسمیت، ۲۰۰۳: ۱۳۹). ارائه تعریفی جامع‌تر از آن دسته اجراهای هنری که مورد علاقه گردشگران هستند و به تقویت اقتصاد بازدید کمک می‌کنند برای بازتاب بهتر دامنه و تأثیر گردشگری هنری معاصر مفید است. برای تورهای شرکت در اپرا، دیدن تئاتر و بازدید از شهرهای هنری بین المللی مانند رم، پاریس و فلورانس همواره بازار وجود دارد ولی مخاطبان بسیار بیشتری از اشکال هنری عام‌تر چون جشنواره‌های راک و سرگرمی‌های دیگر لذت می‌برند که شایسته است آنها را نیز به عنوان بخش مهمی از گردشگری هنری بپذیریم. اسمیت و همکاران، ۱۳۹۱: ۸-۹)

ارکان گردشگری موسیقی

 ارکان گردشگری مجموعه اجزایی هستند که در تعامل و واکنش با یکدیگر قرار داشته و حاصل این تعامل بر یکدیگر و بر گردشگری موسیقی تاثیرگذار خواهد بود. این ارکان در حقیقت شکل دهنده و پایه اصلی گردشگری موسیقی هستند که از دولت‌ها به عنوان یکی از ارکان اصلی می‌توان یاد کرد. دولت دارای توانمندی‌هایی است که دیگر بخشها از آن محرومند. توانمندی اعمال سیاست‌های مختلف، اجرای قوانین و ایجاد زیرساخت‌های اساسی که از این طریق دولت نقش به سزایی در توسعه گردشگری موسیقی ایفا می‌کند. همچنین دولت می‌تواند با حمایت از هنر و هنرمندان و حمایت از تولید آثار ارزشمند موسیقایی تولیدات هنرمندان صنایع دستی و حفظ، اشاعه و تبلیغات مناسب آنها توسعه این نوع گردشگری را تسهیل نماید. دومین بخش، بخش خصوصی است که ویژگی و شرایط پیچیده خاص خود را دارد. این بخش متشکل از شرکتهای خصوصی ملی و بین المللی است که در فضای گردشگری مشغول به کار هستند. اساس و پایه فعالیت این بخش‌ها نفع اقتصادی است که همین امر باعث می‌شود که ابتکارهای بیشتری از سوی بخش خصوصی در راستای مدیریت بهتر و در نهایت به ثمر نشستن سرمایه گذاری‌های اقتصادی است. اما امروزه نمی‌توان توسعه متوازن و همه جانبه‌ای را انتظار داشت در حالی که بخش خصوصی فقط به دنبال منفعت خود باشد و به منافع عامه مردم و جامعه توجه نکند. بخش خصوصی اگر اهداف اجتماعی را محترم نشمارد آلودگی محیط فقر و بیماری تبعیض و نابسامانی محیط را فرا خواهد گرفت و گریبانگیر بخش خصوصی نیز خواهد شد.

تشکل‌های غیردولتی به عنوان حلقه واسط و پیوند دهنده نقش کلیدی در میان سایر اجزاء بازی می‌کنند. این تشکل‌ها به عنوان عاملی هماهنگ کننده میان سایر اجزا که هر کدام به نفع خود می‌اندیشند، عمل می‌کنند. این تشکل‌ها همچنین می‌توانند در صورت امکان آموزش و کمک‌های مشورتی تخصصی ارائه دهند. (زاهدی، ۱۳۸۵) به عنوان مثال تشکل‌هایی مانند خانه موسیقی ایران که عامل اصلی انتخاب و گزینش هنرمندان و نماینده حدود ۵۰۰۰ هنرمند در رشته‌های مختلف موسیقی در سطح کشور است، تعاملاتی را جهت احقاق حق هنرمندان حفظ هنر موسیقی و گسترش همکاری با سایر نهادها انجام می‌دهد. (خانه موسیقی ایران، ۱۳۹۴) همچنین می‌توان از کانون سراسری انجمن‌های صنفی راهنمایان گردشگری کشور نام برد که یکی از بزرگترین اصناف گردشگری کشور است. این صنف به عنوان هماهنگ کننده فعالیتها مشاوره و آموزش راهنمایان و هماهنگ کننده امور با سایر سازمانها و نهادها فعالیت می‌نماید. مجامع و سازمانهای بین المللی نیز قادرند نقش موثری را در آگاه ساختن و ترغیب اعضای خود برای رعایت اصول توسعه پایدار گردشگری ایفا کنند.

 این سازمانها همچنین با اعطای کمک‌های مالی آموزش صحیح و اصولی و با اطلاع رسانی نقش سازنده‌ای در این بین داشته باشند. دانشگاهها و موسسات آموزشی هم از دیگر فعالان و ارکان گردشگری محسوب می‌شوند. این بخش وظیفه برنامه ریزی، ارائه سر فصل‌های آموزشی، ترویج آموزش و همچنین ارائه آموزشهای کاربردی را دارد. در دانشگاه‌ها رشته‌های مرتبط جهانگردی تدریس می‌شود اما متاسفانه این دوره‌ها کاربردی و توام با دوره‌های کارآموزی نبوده و دانشجویان پس از فارغ التحصیلی فاقد توانایی‌های عملی و اجرایی هستند. آموزشگاههای گردشگری هم دوره‌هایی برگزار می‌نمایند که تا حدی مفید و کاربردی هستند اما بعضاً فاقد نوآوری و رعایت اصول علمی می‌باشند به طوری که فارغ التحصیلان این دوره‌ها کمتر با مبانی اصولی وزیر ساختی گردشگری آشنایی ندارند. آموزشگاه‌های هنری هم به موضوع آموزش عملی موسیقی می‌پردازند و هنرمندان پس از طی دوره‌های آموزشی موفق به اخذ درجات هنری می‌شوند. و اما گردشگران که از مهم‌ترین ارکان گردشگری موسیقی می‌باشند. آنها مخاطبان اصلی این نوع گردشگری هستند و هر کدام با اهداف خاص به مقصد سفر می‌کنند. بخشی از این گردشگران با اهداف معمول به سفر پرداخته و در کنار آن از جذابیت‌های موسیقی هم لذت میبرند. اما عده‌ای که قسمت اعظم این گردشگران را تشکیل می‌دهند) با اهداف خاص تماشا و گوش دادن و همچنین آشنایی با انواع موسیقی سفر می‌کنند. مازلو سلسله مراتب نیازهای انسانی را مطرح کرد که در راس این هرم خود شکوفایی مطرح می‌شود پژوهشگران بسیاری به مطالعه این بخش پرداخته و سفر را یکی از روشهای دستیابی به خود شکوفایی می‌دانند. گردشگرانی که علاقه مندی‌های ویژه‌ای دارند امروزه بیشمارند، آنها نمی‌خواهند صرفاً استراحت نمایند یا هیچ کاری ننمایند بلکه کشش آنها در تجربه کردن چیزهای جدید و درک مداوم در رابطه با تاریخ محلی، غذا، ورزش موسیقی و غیره می‌باشد. (گولتا، ۱۳۸۴: ۲۸۳) جامعه میزبان یکی از مهم‌ترین ارکان گردشگری موسیقی است که در اصل فرآیند گردشگری موسیقی در این محیط اتفاق می‌افتد. جامعه میزبان خود را مالک و صاحب هنر و فرهنگ آن منطقه و یا کشور می‌داند. برای مردم حفاظت از آن امری ضروری است. از طرفی کسب در آمد و اشتغال هم برای انسانها امری ضروری است. گردشگران هم همواره به دنبال لذت جویی و کسب مطالب نو در سفر هستند. حفظ فرهنگ و هنر هر منطقه و البته حفظ اصالت آن از ضروری‌ترین نکاتی است که علاوه بر تداوم جریان گردشگری به 

رضایت مردم محلی منجر می‌شود. زیرا در این صورت آنها نه تنها گردشگران را عامل تخریب فرهنگ خود نمی‌بینند، بلکه او را عامل حفاظت و احیا کننده‌ی فرهنگ خود می‌بینند. نکته ضروری دیگر این است که جریان گردشگری موسیقی می‌بایست به اشتغال بومیان منجر شود. برای مثال در بخش‌های مختلف صنعت گردشگری و موسیقی (نوازندگی، صدابرداری، اداره سالن‌های موسیقی، راهنمایی و...) نباید خارجیان مشغول به کار شوند چه در این صورت تداوم و توسعه گردشگری موسیقی هیچ گونه توجیهی برای جوامع میزبان نخواهد داشت.

گردشگری موسیقی و معنویت

گردشگری فرهنگی ظرفیت تکامل نفس، خودسازی، احساس موفقیت، خویشتن شناسی تعامل و تعلق را بالا می‌برد و در این میان گردشگری موسیقی به عنوان یک تجربه‌ی جمع کلید اصلی در این زمینه مطرح می‌شود. (استبینز ، ۱۹۹۶: ۹۴۹) بسیاری از گردشگری‌های موسیقی سفر به اعماق تاریخ نیز محسوب می‌شود مانند پای گذاشتن در اتاق کار موتزارت یا استودیویی که که خواننده‌ی محبوب دوران کودکی شما در آن آوازهای خود را ضبط کرده است. این سفرها در جهت خاص و پرمعنی هستند و انسان‌های بزرگ بخشی از میراث فرهنگی کشورها به شمار می‌آیند. دیدار و گفتگوی از نزدیک با بزرگان موسیقی و اقامت در هتلهای مشترک صرف وعده غذایی با آنها با نوشیدن چای می‌تواند برای گردشگران موسیقی جذاب باشد.

اکثر نویسندگان در زمینه‌ی موسیقی سنتی و کلاسیک، مفاهیم عرفانی سفر را جدی تلقی می‌کنند. اگر قصد از سفر عرفانی را ارتقای روحی و معنویت گردشگر بدانیم، گردشگر نسبت به موسیقی‌های خاص که حائز این وجهه هستند ابراز گرایش نشان می‌دهند. اگر شنیدن این موسیقی متضمن خروج از محل عادی زندگی و عادتهای روزمره و سفر به نقاط خاص باشد، خود مشقت سفر به گونه‌ای جلا دهنده روح گردشگر خواهد بود.

به طور کلی گردشگران معنوی فرای مسائلی مانند ملیت، رنگ پوست، طبقه اجتماعی و زبان تفکر می‌کنند. اماکنی که این اتفاقات معنوی در آنها رخ می‌دهد معمولاً ساده‌تر از اماکنی است که جشنواره‌های رایج موسیقی در آنها برگذار می‌شود اجراها در این گونه برنامه‌های عرفانی معمولاً صورت سمبلیک است. در برنامه‌ها، گردشگری به یک رویداد دسته جمعی تبدیل با نشانه شناسی پیچیده‌ای می‌شود تبدیل می‌شود. این رخدادهای موسیقی این اجازه را به شنونده می‌دهد که از دنیای واقعی به دنیای ماورایی و لذت بخشی سفر کند. (گیبسون و کانل، ۲۰۰۵: ۱۹۸)

موسیقی و گردشگری مجازی

 سفر به مقصدهای دور همواره پرهزینه بوده و در روزگارهای قدیم برای عموم تاحدی غیرقابل دسترس بود. بر این مبنا بشر به فکر جایگزینی روشهایی بود که بتوان تجسمی از آن را برای مشتاقان دیدن این فضاها فراهم آورد. در نیمه دوم قرن نوزدهم اولین بارقه‌های این جایگزینی درخشید. شهر فرنگهایی که تصاویر جاذبه‌های شهرهای مختلف را به همراه موسیقی دلنواز مربوط به آن مناطق، برای افراد به نمایش در می‌آوردند، امکان دیدن مقاصد دور را برای افراد فراهم می‌ساخت. این تصاویر و موسیقی همراه آن برای دو دسته از افراد جالب توجه بود، دسته اول افرادی بودند که آرزوی سفر به آن مناطق را در خیال خود می‌پروراندند و دسته دوم گروهی بودند که از وطن خویش مهاجرت کرده بودند و با دیدن تصاویر وطن خود و شنیدن

نغمه‌های آشنا دلتنگی خود را بر طرف می‌کردند. سالهای پس از جنگ جهانی اول نوع جدیدی از گردشگری مجازی را وارد صحنه شد که موسیقی در آن نقشی اساسی داشت. ورود موسیقی به این عرصه باعث خلق چشم اندازی جدید از گردشگری گردید.

استفاده از موسیقی به عنوان ابزار اصلی گردشگری مجازی

همان گونه که در بخش قبلی ملاحظه شد، تأثیراتی که موسیقی یک فرهنگ می‌تواند در جذب افراد به عنوان گردشگر بازی کند بسیار گوناگون است. موسیقی به دلیل ایجاد حالات روحی قوی در زمان پخش بالاترین قوه را در بین عوامل مختلف برای تجسم فضاها یا احساساتی خاص دارد. یکی از بارزترین ابزارها در خدمت فضاسازی در سینما و تئاتر نیز موسیقی است. موسیقی می‌تواند یک صحنه‌ای تاریخی را برای تماشاگر قابل باور سازد و یا یک قرار گرفتن در یک محیط خاص را برای وی قابل قبول کند. این ویژگی حتی اگر دیگر عوامل بصری نیز تأکید زیادی نداشته باشند می‌تواند خواسته‌ی فیلمساز را جامه‌ی عمل بپوشاند. بعنوان مثال کافی است شما ملودی ساده‌ای را در یک گام پنتاتونیک باسازی مانند شوکوهاچی بنوازید. این نوا شما را به آسیای شرقی میبرد، حتی اگر لباس و دیگر ملزومات صحنه تأكیدی به آن منطقه از دنیا نداشته باشد. برای ارائه‌ی تصویری کلی از نقش‌هایی که موسیقی به عنوان ابزار گردشگری مجازی می‌تواند بازی کند، مهم‌ترین ویژگی‌های موسیقی در این زمینه ذیلا معرفی می‌شوند:

  • موسیقی می‌تواند به عنوان بخش و یا کل هویت اصلی یک منطقه تبدیل شود و با این هویت گردشگر را به قصد شنیدن به مقصد فراخواند.

 برای معرفی مقاصد جدید می‌توان از موسیقی بهره جست، مانند ریتمی خاص در شعار تبلیغاتی، یا نغمه‌ای که حس مقصد را بازآفرینی کند. برای اجرا و ضبط این موسیقی‌ها

  • می‌توان از شرکتها ذینفع مانند هتلها، یا خطوط هوایی تازه تاسیس و یا خطوط هوایی که برای آن مقصد خاص پرواز دارند حمایت مالی دریافت کرد.
  • اگر موسیقی در محل جاذبه ساخته شود و با تصاویر جاذبه همراه باشد نوعی از گردشگری مجازی را به ارمغان می‌آورد.
  • موسیقی افراد را در خیال به سرزمینهای دور از دسترس می‌برد که با گوش کردن به نغمه‌ها، می‌توانند آن را تصور کنند. به عنوان مثال ترکیب آوای سازها با صدای پرندگان می‌تواند فرد را از درون خانه اش به سفری در طبیعت مهمان کند.
  • در مناطقی که مهاجران از کشورها یا شهرهای مختلف زندگی می‌کنند، با اجرای کنسرتهایی از موطن آنها، دلتنگی نسبت به وطن در آنها پدید می‌آید که انها را برای خرید نغمه‌های آشنا ترغیب می‌کند (مانند برگزاری کنسرت موسیقی اقوام در تهران) مناطق مهاجر نشین با برگزاری کنسرت از موسیقیهای سرزمینهای مهاجر فرست، نوعی حس نوستالژیک در افراد بیدار می‌کنند که آنها را برای خرید نغمه‌های آشنا ترغیب می کند.
  • در کارت پستالهایی که برای معرفی مقصد تهیه می‌شوند می‌توان تصاویری از ابزار یا اجرای موسیقی در مقصد و رقصهای محلی را به نمایش در آورد که به هویت بخشی به مقصد یاری می‌رساند.
  • از موسیقی می‌توان برای خلق فضاهای صمیمی و آشنا و القای فضای مورد نیاز در مقاصد گردشگری بهره جست. در آهنگ تلفنها، مراکز خرید، سایت‌های گردشگری می‌توان با آن ابزاری احساسی و اقتصادی خلق کرد، مانند اجرای نمایش نور و صدا در پارسه موسیقی به عنوان عامل تداعی کننده، و عامل شنیداری آرامش بخش می‌تواند فرد را در رویا به نقاط مورد نظر ببرد. برای خانگی کردن موسیقی و از بین بردن خستگی و ملال ناشی از زندگی یکنواخت شهری، باید در زمینه خلق فضاهایی رویایی چون چشم اندازهای طبیعی، مهاجرت پرندگان، غروب آفتاب و ... تلاش کرد.
  • آواها و نواهای به یاد ماندنی یک محل می‌تواند تحت عنوان سوغاتی از مقصد خریداری شود. این موسیقی‌ها خاطره‌ای ماندگار برای فرد ایجاد می‌کند که گوش سپردن به آن به تجدید خاطره‌ها را در پی خواهد داشت و احتمال تکرار خرید بسته سفر به آن محل را به شکل چشمگیری افزایش خواهد داد.

در بکارگیری فیلمهای معرفی مقصد که عاملی اثرگذار در تشویق افراد برای سفر هستند. موسیقی متن می‌توانند حس راز آلودگی را به مکان القا کند. برای این کار آهنگسازان معمولاً ترکیبی از آواهای طبیعت و سازها منطقه را با ابزار الکترونیکی ایجاد می‌کنند که در این صورت اثرگذاری شگفت انگیزی به محصول کار می‌دهد.

موسیقی زمینه می‌تواند در اماکن نیز مانند گردشگاهها و فرودگاه‌ها نیز بسیار اثرگذار باشد. (گیبسون و کانل، ۲۰۰۵: ۱۹-۳۰)